Zalecane spożycie składników pokarmowych i zawierających je produktów spożywczych w wieku p

Żywienie dzieci w wieku przedszkolnym dotyczy populacji szczególnie zagrożonej nieprawidłowym żywieniem. Dzieci w tym wieku nie mają często ciągłej opieki matki. W 50% objęte są opieką przedszkoli. Pod tym względem istnieją jednak poważne różnice między miastem a wsią. W mieście odsetek ten dochodzić może do 90—100% (6 latki), a na wsi jest znikomy. Żywienie dzieci miejskich przede wszystkim odbywa się w przedszkolu. Natomiast dzieci wiejskie w większości nie uczęszczają do przedszkola ze względu na niewielką liczbę placówek na wsi, żywione są więc często nieprawidłowo. Najczęściej do tego przyczyniają się złe tradycje żywieniowe i często niedopatrzenie dziecka przez matkę ciężko pracującą w gospodarstwie. Fizjologiczne normy spożycia dla dzieci w wieku przedszkolnym mó wią o ilości składników pokarmowych, które muszą być dostarczone dziecku w gotowych posiłkach w ciągu dnia. Są one przeznaczone dla zdrowych, prawidłowo rozwijających się dzieci. Normy te uwzględniają margines bezpieczeństwa związany głównie z indywidualnymi wahaniami zapotrzebowania, które mogą dochodzić do 100%. Zgodnie z panującymi obecnie poglądami opartymi na wynikach badań nad stanem odżywienia, przyjęto, że 1600—1800 kcal (6699—7536 kJ) pokrywa zapotrzebowanie energetyczne dziecka 6 let niego. Przy obliczaniu zapotrzebowania dla dzieci 5 i 4 letnich należy odpowiednio zmniejszyć ilość kalorii i składników pokarmowych śred nio o 10% na każdy rok życia dziecka. Stąd zapotrzebowanie energetyczne dla dzieci w grupie wieku 4—6 lat waha się od 1400 do 1800 kcal/dobę (5862—7536 kJ), a w przeliczeniu na wagę ciała wynosi 78 kcal/dobę (327 kJ) dla dzieci 4 letnich i 73 kcal/dobę (306 kJ) dla dzieci 6 letnich. Białko powinno pokrywać 12—13% ogólnej puli kalorii, a w przeliczeniu na 1 kg wagi ciała powinno być dostarczane w ilości ok. 2,3 g. Białko zwierzęce powinno stanowić ok. 60% ogólnej ilości białka. Głównym jego źródłem, jak wiadomo, są: mleko i produkty mleczne, mięso i jaja. Tłuszcze powinny dostarczać 30—32% dobowej ilości kalorii, co stanowi ok. 2,5 g/kg wagi ciała/dobę. Poza masłem, które jest głównym źródłem tłuszczu, uwzględnić należy oleje roślinne, zwłaszcza sojowy lub słonecznikowy, oraz w małych ilościach smalec i słoninę. Oleje roślinne dostarczają dziecku odpowiedniej ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych (ok. 5 g oleju dziennie). Należy zaznaczyć, że w żywieniu dzieci w tym wieku nie powinno się używać tłuszczów utwardzonych, tj. margaryny, ponieważ w czasie procesu utwardzania niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe tracą swoje właściwości. Oprócz masła powinno się stosować śmietanę. Masła nie należy używać do smażenia po traw, zarówno ze względu na powstawanie podczas tego procesu tok sycznej akroleiny, jak i duże straty witaminy A. Węglowodany (skrobia, cukry) powinny pokrywać ok. 56—60% ogólnej ilości kalorii na dzień. Główne ich źródło stanowią produkty zbożowe w szerokim rozumieniu tego słowa, tzn. poza zbożami, tzw. chlebowymi (żyto, pszenica), również przetwory z jęczmienia, prosa, kukurydzy, gryki, owsa i ryżu. Kasze grube i pieczywo razowe są bogate w białko, witaminy z grupy B i składniki mineralne z wyjątkiem wapnia. Białka zawarte w produktach zbożowych nie są pełnowartoś ciowe ze względu na niepełny skład aminokwasów i dla dobrego ich wykorzystania wymagają łączenia z białkiem zwierzęcym. Wysoka kwasowość produktów zbożowych powinna być neutralizowana stosowaniem owoców, które należą do produktów zasadotwórczych. Witaminy — tak zestawiona dzienna racja pokarmowa pokrywa zapotrzebowanie na witaminy, z wyjątkiem witaminy D, którą w okresie jesienno zimowym i wczesnowiosennym należy podawać w postaci preparatów farmaceutycznych w dawce ok. 500 j.m. Ilość witaminy A zalecana w dziennej normie wynosi 2000 j.m. Wylicza się ją również z beta karotenu, który jako prowitamina A musi być dostarczony w znacznie większych ilościach. Jego wykorzystanie jest ok. 6 krotnie mniejsze niż witaminy A. Ostatecznie wyliczenia wskazu ją, że zalecana norma spożycia na witaminę A jest pokryta z dziennej racji pokarmowej z niewielką nadwyżką. W normach fizjologicznych uwzględnia się zapotrzebowanie na wapń, fosfor, żelazo, jod i magnez. W dziennej racji pokarmowej wyliczono zawartość wapnia, fosforu, żelaza i magnezu. Zawartość jodu w produ ktach spożywczych jest różna w zależności od stężenia tego składnika w glebie, wodzie, a nawet zależnie od pory roku. Stosunek wapnia do fosforu wyliczony z dziennych racji pokarmowych, opracowanych na podstawie zalecanych fizjologicznych norm spożycia, prawidłowo kształ tuje się jak 0,9:1,0. W czasie przygotowywania potraw powstają straty na skutek przetwarzania surowca na potrawę, porcjowanie, pozostawianie resztek ja dalnych w garnkach, na talerzach itp. Obliczono, że straty te dla dzieci do lat 6 mieszczą się w granicach 15%, co uwzględnia się w ob liczeniach. Jednakże straty niektórych składników, a zwłaszcza wiła min, są zwykle większe, dotyczy to szczególnie witaminy C, beta karotenu (prowitaminy A) oraz witamin B,, B2, PP.

29.01.2011. 18:10