Żywienie dzieci i młodzieży w wieku szkolnym

Potrzeby żywieniowe dzieci i młodzieży w wieku szkolnym stanowią zagadnienie złożone, a zapotrzebowanie na energię i składniki pokarmowe nie jest jednoznacznie określone. Dzieci i młodzież w omawianym wieku rosną i stąd zmieniają się w różny sposób. Zaznaczają się osobnicze cechy rozwojowe, różne tempo wzrastania. To właśnie rzutu je na ich potrzeby żywieniowe i może czynić je różnymi w zależności od rozwojowego kształtowania się dziecka. U dzieci w ogóle, jak to już podkreślano poprzednio, wzrastanie jest związane z pokryciem zapotrzebowania na składniki pokarmowe, a przyrosty wysokości ciała w dużej mierze są odbiciem prawidłowości żywienia dzieci zdrowych. Do 9—10 roku życia notuje się mniej więcej stałe roczne przyrosty wagi ciała w granicach 2,3—2,7 kg. Po tym okresie życia obserwuje się powolny, ale stały wzrost krzywej przyrostów wagi ciała. Jest to bo wiem początek tzw. młodzieńczego skoku wzrostowego. Wcześniej za czyna się on u dziewcząt niż u chłopców. U dziewczynek ten skok wzrostowy obserwuje się między 10 a 12 rokiem życia, u chłopców ok. 2 lata później. U dziewcząt największy przyrost wysokości i wagi ciała obserwuje się ok. 1 roku przed pierwszym krwawieniem miesięcznym. Przyrost wagi ciała trwa u nich do ok. 20 roku życia. Nieco inaczej przedstawia się przyrastanie wysokości ciała. Między 7 a 10 rokiem życia u dziewcząt, a do 12 roku życia u chłopców przyrost roczny długości ciała (wzrostu) wynosi ok. 5 cm. Gwałtownie wzrasta od początku okresu młodzieńczego, tj. między 10—12 rokiem życia u dzie wcząt, a 12—14 rokiem życia u chłopców. Dziewczynki po tym skoku wzrostowym rosną jeszcze do ok. 17 roku życia, a chłopcy do 18—19 roku życia. Najbardziej jednak w omawianym okresie życia wzrasta waga ciała, która może w tym czasie ulec podwojeniu! Ten fakt daje wyobrażenie o zapotrzebowaniu na energię i składniki pożywienia. Należy o tym pamiętać, by nie zahamować tego fizjologicznego tempa rozwoju fizycznego. Wielu doświadczonych rodziców dobrze wie, jaki to wilczy apetyt, po prostu żarłoczność, można obserwować u młodzieży, szczególnie u chłopców w okresie przed i wczesnopokwitaniowym. Maksymalne zapotrzebowanie na energię i składniki pokarmowe od powiadają maksymalnym przyrostom wzrostu i wagi ciała. Zagadnie niem osobnym jednak jest fakt różnicy wieku w osiąganiu tego maksimum, tj. początku dojrzewania i skoku wzrostowego, gdyż to wymieniane duże zapotrzebowanie na pożywienie jest bardziej związane z wie kiem biologicznym (tj. dojrzewaniem), a nie chronologicznym. Tak więc 14 letni chłopiec może mieć wiek biologiczny 12 latka (niedojrzały) lub 17 latka (zupełnie dojrzały). I należy to wziąć pod uwagę w domowym planowaniu żywienia tej młodzieży, które jak z tego widać musi mieć charakter indywidualny, tzn. dostosowany do określonych potrzeb żywieniowych wyżej wymienionymi miernikami. Sumując powyższe rozważania, należy pamiętać, że okres młodzień czy charakteryzują 3 cechy rozwojowe, które bezpośrednio wpływają na zapotrzebowanie energetyczne i na składniki pożywienia, a także dużą wrażliwość nastolatków na spowodowanie zaburzeń w rozwoju, o ile się tych związków nie bierze pod uwagę w planowaniu całodziennego odżywiania. Waga ciała ulega podwojeniu w okresie tzw. skoku wzrostowego. Zapotrzebowanie na energię i składniki pokarmowe, ściśle związane z tym skokiem wzrostowym, są wyższe aniżeli w jakimkolwiek innym okresie życia. W wyniku tych bardzo dużych potrzeb żywieniowych młodzież w wieku skoku wzrostowego jest bardzo wrażliwa na wszelkie ograniczenia podaży energii i składników pokarmowych. Niedostarczenie ich w ilości odpowiadającej potrzebom może spowodować nieodwracalne zahamowanie tempa rozwoju. Jak więc kształtuje się zapotrzebowanie pokarmowe dzieci i młodzieży w wieku szkolnym? Minimalne zapotrzebowanie w okresie rozwoju jest nieznane, a ponadto ze względu na duże różnice osobnicze (patrz wyżej) nie jest brane pod uwagę. Zalecenia żywieniowe wynikają z obserwacji codziennego spożycia przez dzieci i młodzież zdrową, prawidłowo rozwijającą się i przestrzegającą zaleceń dziennego spożycia, również z uwzględnieniem wpływu na skuteczność zużytkowania przez organizm spożywane go pożywienia. Dzieci i młodzież zróżnicowani są w zależności od wieku, wagi ciała i płci. Grupy wiekowe przedstawiono w przedziałach 3—4 letnich.

29.01.2011. 18:51