Warzywa i owoce

Warzywa i owoce mają zbliżoną do siebie wartość odżywczą. Zawierają niewielkie ilości białka i węglowodanów; niektóre dostarczają tłuszczu roślinnego. Nieco bogatsze są w składniki mineralne, których przy swajalność może być nieco upośledzona, ze względu na występowanie np. kwasu szczawiowego (szczególnie w warzywach liściastych), ale są bardzo dobrym źródłem witamin. Ponadto zawierają błonnik, który wprawdzie nie jest zaliczany do składników pokarmowych, ale jest niezwykle ważnym składnikiem pożywienia, tzw. balastem, pobudzającym ruch robaczkowy jelit, a więc przeciwdziałający zaparciom. Najwyższą wartość odżywczą mają wtedy, gdy są w pełni dojrzałe świeże. Przechowywanie wartość tę obniża, natomiast zawartość błon nika — niższa w jarzynach młodych — wzrasta w czasie przechowywa nia. Warzywa i owoce mają właściwości alkalizujące organizm. Dlatego ważne jest, aby były dodatkiem do produktów zakwaszających, takich jak mięso, jaja czy produkty mączne. Po ugotowaniu właściwości te zmniejszają się, gdyż część składników mineralnych jest wypłukana przez wodę. Ze względu na wartość odżywczą, warzywa i owoce można podzielić na: Warzywa i owoce bogate w witaminę C. Należą do tej grupy warzywa kapustne, takie jak: kapusta biała, czerwona, kwaszona, bruk selka, kalafior, a ponadto pomidory i owoce, takie jak porzeczki, truskawki, maliny, jagody. Warzywa karotenowe, czyli bogate w witaminę A, takie jak: marchew, fasola szparagowa, dynia, szpinak, sałata, groszek zielony, a z owoców — morele i brzoskwinie. Warzywa i owoce inne, np. kalarepa, kabaczki, pory, selery, pietruszka, ogórki, buraki, rzodkiewka oraz jabłka, gruszki, wiśnie, czereś nie, winogrona. Warzywa strączkowe suche, bogate w dobrej jakości białko. Ziemniaki. Ze względu na dużą zawartość skrobi, ziemniaki i warzywa strączkowe suche często uważa się za zbliżone właściwościami do produktów zbożowych, ale są również cenne ze względu na wysoką zawartość stosunkowo dobrej jakości białka. Ziemniaki są również dobrym źródłem potasu, makro i mikroelementów. Przydatność żywieniowa produktów strączkowych suchych dla dzieci jest ograniczona, gdyż są ciężko strawne, należą do produktów roz dymających. Pozostałe warzywa i owoce powinny bogato występować w diecie dziecka, gdyż dostarczają odpowiedniej ilości składników mi neralnych i błonnika oraz wzbogacają dietę w niezbędne witaminy. Ostatnio wiele troski sprawia jakość higieniczna tej grupy przetworów, która jest wynikiem skażenia środowiska. Kwaśna gleba, kwaśne deszcze, nieprawidłowe nawożenie, nieprawidłowe odprowadzenia ście ków, nadmierne stosowanie oprysków, stosowanie środków chwasto * bójczych, zadymienie, spaliny — wszystko to wpływa na pogorszenie jakości zdrowotnej warzyw i owoców. Złudne są nadzieje, że w ogródkach przydomowych, czy na tzw. działkach pracowniczych, gdzie nie stosuje się ani nawożenia mineralnego ani oprysków, środków chwastobójczych, można pozyskać warzywa i owoce „zdrowsze". Cywilizacja, a raczej jej skutki, docierają wszędzie. Z chmur niesionych wiatrem spadają kwaśne deszcze. Zdarzają się one okresowo w różnych dzielnicach Polski, niezależnie od tego, czy w najbliższym sąsiedztwie są jakieś zakłady produkcyjne, czy też ich nie ma. Spaliny samochodowe (a w nich groźny dla zdrowia ołów) są wszędzie, a woda podskórna może wiele kilometrów nieść pozostałości środków chemicznych stoso wanych w rolnictwie. Ponieważ jednak rzadko się zdarza, aby na jednym kawałku upraw zbiegły się wszystkie źródła zanieczyszczeń środowiska, należy w owoce i warzywa zaopatrywać się u różnych producentów, oraz stosować dużą ich różnorodność, gdyż są zbyt ważnym składnikiem diety, aby można było ograniczyć ich spożycie.

29.01.2011. 18:40