Miażdżyca naczyń tętniczych

Już dawno uznano, że do chorób cywilizacyjnych należy miażdżyca. Jest to choroba spowodowana wieloma czynnikami przyczynowymi. Przynajmniej trzy spośród dziesięciu poznanych związane są z nieprawi dłowym żywieniem, tj. podwyższone stężenie substancji tłuszczowych we krwi (przede wszystkim cholesterolu), otyłość, nadciśnienie i przecu krzenie krwi (cukrzyca). U wielu ludzi można nie dopuścić do powstania tych stanów, stosując prawidłowe odżywianie. Istnieją dowody na to, że pierwsze zmiany miażdżycowe w tętnicach można stwierdzić już w niemowlęctwie. Najwcześniejszym objawem choroby są nastrzyk nięcia tłuszczowe w naczyniach tętniczych. Jak wykazały badania po śmiertne niemowląt, które zginęły w wypadkach drogowych, takie na strzyknięcia tłuszczowe stwierdzano w tętnicach szyjnych, a w później szym dzieciństwie, podobnie jak u młodych dorosłych, w aorcie (tętnicy głównej). Te nastrzyknięcia tłuszczowe zmieniają się potem w płytki, które doprowadzają do zatkania naczyń tętniczych; jeżeli dotyczy to naczyń wieńcowych serca — do zawału serca. Stwierdzono również, że nastrzyknięcia tłuszczowe mogą nie przeobrażać się w płytki, o ile stosuje się racjonalne żywienie. Karmienie piersią przez wiele miesięcy i stosowanie potem właściwej, pełnowartoś ciowej diety zapobiegającej dalszym zmianom tłuszczowym w naczyniach tętniczych, może znacznie opóźnić wystąpienie miażdżycy do okresu życia człowieka, kiedy staje się ona naturalnym objawem starze nia się organizmu. Jakie składniki diety mogą szkodzić, a jaka dieta może mieć wpływ zapobiegający wystąpieniu objawów miażdżycy już w wieku dziecięco młodzieżowym? Pamiętać należy, że szczególnie zagrożone wczesnym wystąpieniem ob jawów miażdżycy są dzieci rodziców, którzy sami między 40 a 50 rokiem życia przeżyli zawał lub wylew krwawy do mózgu. Prawie zawsze różne, wczesne, biochemiczne objawy miażdżycy występują u dzieci rodziców chorujących przed 40 rokiem życia na wyżej wymienione choroby, ewentualnie u dzieci wykazujących wrodzone zaburzenia przemiany tłuszczowej. Związek większego stężenia tłuszczów (przede wszystkim cholesterolu) we krwi ze spożyciem zbyt dużych ilości tłuszczu zwierzęcego (masło, smalec) jest znany. Można obserwować taki stan już u niemowląt żywionych pełnotłustym mlekiem krowim. Nigdy nie obserwuje się dużego stężenia cholesterolu u niemowląt karmionych piersią i wpływu tłuszczów spożywanych przez karmiącą matkę na wielkość stężenia cholesterolu we krwi karmionego jej mlekiem niemowlęcia. Ten związek za dużego spożycia tłuszczów zwierzęcych ze zwiększeniem cholesterolu we krwi obserwuje się również w późniejszym dzieciństwie i u dzieci w wieku szkolnym. Wykazano więc, że na stężenie cholesterolu we krwi, który stanowi największy czynnik zagrożenia dla powstania miaż dżycy, wpływa rodzaj diety. Kiedy powinno się dziecku wprowadzić dietę zapobiegającą powstawaniu miażdżycy? Czy należy ten rodzaj żywienia zalecać wszystkim dzieciom, czy dzieciom szczególnego zagrożenia? Jedynie słuszny sposób żywienia niemowląt o bezwzględnym znaczeniu zapobiegawczym — to karmienie piersią z wprowadzeniem nie wcześniej niż między 5 a 6 miesiącem życia pierwszego posiłku bezmlecznego, a po odstawieniu od piersi stosowanie mleka modyfikowanego, szczególnie w zakresie tłuszczu, tj. tłuszcz tego mleka powinien w ok. XA—Vi zawierać tłuszcz roślinny jako źródło kwasów tłuszczowych nienasyco nych, ale ilość tłuszczu nie powinna być w tym mleku ograniczana. Żywienie dzieci starszych powinno również uwzględniać potrzeby rozwojowe. Dzienna racja pokarmowa musi więc składać się ze skład ników zawartych w 4 podstawowych grupach produktów spożywczych, uwzględniając w poprzednich rozdziałach wymieniany stosunek białek do tłuszczów i węglowodanów. Natomiast słuszne jest zastąpienie pewnej części tłuszczów zwierzęcych tłuszczem roślinnym, zawierającym wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Nie należy używać soli do dosalania potraw, ograniczać słodycze zawierające sacharozę, zastępując je produktami zawierającymi węglowodany złożone lub cukry proste, jak owoce, niektóre warzywa i inne. U dzieci wykazujących skłonności do tycia należy kontrolować wagę ciała i redukować nadmiary spożywanych produktów w diecie. W rodzinach zagrożonych wczesnym występowaniem miażdżycy trzeba przestrzegać w żywieniu ograniczania spożywania składników pokarmowych miażdżycogennych przez całą rodzinę. W ten sposób dzieci w rodzinie przyswajają sobie właściwy model żywienia na całe życie. O jakich zasadach zapobiegawczego żywienia dzieci należy szczególnie pamiętać? Należy koniecznie karmić piersią w pierwszym roku życia. Po pierwszym roku życia nie można przekraczać ilości tłuszczu w dziennej racji pokarmowej ponad 32% wartości energetycznej dzien nego posiłku (zapotrzebowania energetycznego), przy uwzględnianiu w tej ilości tłuszczu tłuszczów roślinnych. Ciągle trzeba redukować ilości słodyczy zawierających sacharozę (cukier buraczany) na korzyść węglowodanów złożonych (skrobia), owoców i jarzyn. Nie dosałać potraw. Praktycznie nie stosując specjalnych wyliczeń, co jest na pewno uciążliwe, w żywieniu dzieci — z myślą o zapobieganiu chorobom cywilizacyjnym, a właściwie promowaniu zdrowia — należy pamiętać, że po pierwszym roku życia słuszne jest stosowanie następujących zaleceń: mleko o małej zawartości tłuszczu (2%), mięso chude, tj. wołowe, cielęcinę, drób i ryby; nie stosować mięsa wieprzowego, jaja — podawać po jednym, ok. 4 razy w tygodniu, nie przyzwyczajać, ewentualnie redukować znacznie spożywanie słodyczy i słodzonych płynów, nie dosałać potraw i innych elementów w spożywanych posiłkach, stosować bez ograniczeń jarzyny, warzywa, owoce, niesłodzone soki owocowe z wykluczeniem szczególnie w pierwszych 3 latach życia owoców alergizujących, tj. cytrusowych, poziomek, truskawek, a nie rzadko także bananów, dbać by spożywane, choć zalecane, produkty spożywcze i zawarte w nich składniki pokarmowe nie przekraczały potrzeb żywieniowych dziecka, powodując niekorzystne utrwalanie się nadmiernej wagi ciała. Dlatego w ocenie prawidłowości żywienia ważnym czynnikiem (między wieloma innymi) jest okresowa kontrola wagi ciała (ważenie dziecka).

29.01.2011. 19:16