Skąd czerpiemy składniki odżywcze dla prawidłowego żywienia dzieci

W zasadzie prawidłowe odżywianie dzieci nie jest trudne, jeżeli posiada się pewną znajomość wiedzy o żywieniu w ogóle i w jej świetle spraw dzi się panujące w każdej rodzinie tradycje żywieniowe. Bywają one słuszne i nawet wspomagają posiadaną wiedzę o prawidłowym żywieniu lub są wykorzystywane w prawidłowym żywieniu. Jednak czasami tra dycyjne żywienie w danej rodzinie może być przyczyną błędów żywie niowych. W życiu codziennym realizacja prawidłowego żywienia wyma ga znajomości kilku zasad. Wiemy, że organizm dziecka wzrasta, że odnawia się, że wydala resztki z przemian wewnątrzustrojowych, że broni się przed napaścią różnych czynników ze środowiska, w którym żyje, tzn. przed zakażeniem, zatruciem i in. Aby tak się działo, nieod zowne jest zrównoważone żywienie, tj. dostarczanie w codziennych kilku posiłkach wszystkich składników pokarmowych we właściwej ilo ści i we wzajemnych stosunkach względem siebie. Jak już powiedziano, zawarte są one w produktach (środkach) spoży wczych, które dla łatwiejszego ich doboru w realizowaniu prawidłowe go żywienia podzielono na grupy. Zgodnie z tym podziałem rozróż niamy:
• Mleko i produkty mleczne. Są one źródłem białka zwierzęcego bardzo wartościowego i nieodzownego dla wzrastania, a także odnowy i utrzymania jakości tkanek organizmu. Produkty te są najbogatszym źródłem wapnia, koniecznego dla kształtowania kości i zębów. Jogurty, kefiry, biały ser, serki topione i sery twarde tzw. żółte są pełnowartoś ciowymi zamiennikami płynnego mleka.
• Mięsa, ryby, jaja dostarczają tak samo jak mleko pełnowartoś ciowe białko i są źródłem żelaza, które bierze udział w tworzeniu czerwonych ciałek krwi. Mięso rybie i jaja są pełnowartościowymi zamiennikami mięsa. 100 g ryby = 100 g mięsa = 2 jaja.
• Jarzyny (warzywa) i owoce są bogatym źródłem witamin, bez których nie można utrzymać zdrowia. Są one również źródłem błon nika (włókien) potrzebnego do prawidłowego funkcjonowania jelita. Witaminy znajdujemy także w produktach owocowych i jarzynowych konserwowanych, a także w mrożonych. Jarzyny, warzywa i owoce, z których przygotowujemy potrawy zachowują swoje właściwości, jeżeli pamięta się o myciu lub spłukiwaniu tuż przed przygotowaniem z nich potraw. Należy je gotować w małej ilości wody, aby zachować witaminę C, która jest wrażliwa na działanie powietrza i temperatury.
• Chleb, produkty zbożowe, ziemniaki i suche jarzyny są źródłem węglowodanów (cukrów), energii, a także są źródłem białek roślinnych. Natomiast cukier jako produkt spożywczy w postaci sypkiej („cukier kryształ" — rafinowany) czy w kostkach nie jest niezbędnym środkiem spożywczym dla organizmu. Jeżeli codzienne żywienie (racja pokar mowa) jest wyrównane, tj. zawiera w odpowiednich ilościach różne, podstawowe produkty spożywcze, to cukier dostarczany jest wtedy w wystarczającej ilości przez owoce, jarzyny, chleb, ziemniaki i jarzyny suche (groch, fasola). Jego dodatek do potraw powinien mieć tylko znaczenie dla utrzymania tradycyjnego smaku. Tłuszcze są bogatym źródłem energii. W małych ilościach w ogóle, u dzieci w zależności od wieku, zajmują coraz mniejszy udział w cało dziennym żywieniu, ale są potrzebne organizmowi nie tylko jako bardzo bogate źródło energii, ale również jako źródło rozpuszczalnych w tłuszczach witamin i kwasów tłuszczowych biorących udział w przemianie materii. Woda jest nieodzowna dla życia i jest jedynym płynem, który musi codziennie być spożywany. Znajdujemy ją w dużej ilości w produktach płynnych (np. mleko, soki owocowe, herbata). Należy pamiętać, że takie słodzone płyny, jak np. coca cola, czy lemoniada zawierają w 1 litrze odpowiednik ok. 20 kostek cukru! Wymienione produkty spożywcze powinny wchodzić w skład co dziennej racji pokarmowej w dobranych ilościach pokrywających po trzeby organizmu dziecka na zawarte w nich składniki pokarmowe. Omijając okres niemowlęcy jako zupełnie odrębny, dieta dziecka po pierwszym roku życia powinna przynajmniej w jednym dziennym posiłku zawierać mięso, rybę lub jajo, jarzyny gotowane, świeże lub z konserwy albo z mrożonek, ziemniaki, makaron, ryż, kasze lub jarzyny suche. Natomiast wiele razy dziennie może dziecko spożywać mleko i (wtedy w małych 100 gramowych porcjach) produkty mleczne (jogurt, kefir, sery), owoce lub warzywa surowe, chleb, wodę. Jak więc widzimy, główne źródło energii potrzebnej do stałego rozwoju fizycznego i umysłowego dziecka stanowią węglowodany, tj. przede wszystkim skrobia i glukoza (cukier prosty) oraz tłuszcze. Również białko może dostarczać energię, ale nie powinno, gdyż jego głównym przeznaczeniem, po rozłożeniu na aminokwasy, jest dostarczenie rosnącemu dziecku materiału budulcowego na wzrastanie. Jeżeli zmniejszymy dostarczanie energii z pożywienia, musimy zwiększyć ilość białka, gdyż inaczej zostanie ono zużyte dla celów energetycznych i zabrak nie go na budulec. Wzrastanie (rozwój) ulegnie zwolnieniu, aż wreszcie ustanie. Taki prosty związek istnieje między nieprawidłowym żywie niem a rozwojem dziecka i między prawidłowo przebiegającym wzrastaniem a racjonalnym, prawidłowym żywieniem. Oczywiście mówimy żywieniu dziecka zdrowego i wpływie prawidłowego lub nieprawidłowego żywienia na dziecko zdrowe. Wpływ prawidłowego żywienia na prawidłowy rozwój dziecka za czyna się co najmniej w okresie życia płodowego. Jest więc zależny od prawidłowego żywienia matki w okresie ciąży.

29.01.2011. 14:36