Zapotrzebowanie na węglowodany

Węglowodany powinny stanowić ok. 55%, nie więcej niż 60% dziennej puli kalorycznej. Obecność ich w diecie jest niezbędna do przyswajania oraz prawidłowej przemiany tłuszczu i białek. Są one, jak wiemy, głównym źródłem energii. Diety o zbyt niskiej zawartości węglowodanów prowadzą do zużywania białek ustroju. Głównym źródłem węglowodanów są produkty zbożowe. Do produ któw zbożowych należą nie tylko zboża chlebowe (żyto, pszenica), ale również owies, jęczmień, gryka, proso, kukurydza, ryż. Skład chemiczny zarówno mąki, jak i kasz zależy od stopnia przemiału. Na ogół kasze grube i pieczywo razowe są bogatsze w białko, składniki mineralne i witaminy niż pieczywo białe. Ze względu na dużą zawartość błonnika i kwasu fitynowego odgrywają one ważną rolę w procesach trawienia. Białka zbóż nie są pełnowartościowe. Poza tym w procesie przemiału skład aminokwasowy mąki zostaje dodatkowo zubożony, zwłaszcza w takie aminokwasy, jak lizyna, arginina, histydyna. Rów nież zawartość niektórych składników mineralnych nie jest korzystna w produktach zbożowych: np. zawartość fosforu w postaci kwasu fitynowego czyni go słabo przyswajalnym, a poza tym dodatkowo upośledza wchłanianie wapnia. W żywieniu dzieci powyżej roku należy stosować pieczywo różnorodne — chleb pszennorazowy powinien stanowić ok. 25%, chleb pszenny pytlowy 40%. Na uwagę zasługuje chleb mleczny, gdyż dodatek mleka i serwatki stanowi cenne wzbogacenie chleba w pełnowartościowe białka. Źródłem węglowodanów są również nasiona roślin strączkowych, takie jak: groch, fasola, soja, soczewica, bób. Posiadają one wartoś ciowe białko, tłuszcz (szczególnie ziarna soi), składniki mineralne, zwła szcza wapń, fosfor, żelazo oraz witaminy z grupy B. Ze względu na własności wzdymające wprowadza się je do diety dziecka dopiero pod koniec drugiego roku życia w niewielkich ilościach, rozpoczynając po dawanie od wywarów nasion strączkowych i puree z zielonego groszku. Odmienną grupą produktów dostarczających m.in. węglowodany stanowią warzywa i owoce. Oprócz cukrów prostych oraz węglowodanów złożonych, warzywa i owoce są bogatym źródłem składników mineralnych, witamin, barwników (karotenoidów, chlorofilu), kwasów organicznych, substancji aromatycznych, smakowych i źródłem mikroelementów. Warzywa są jednym z czynników wpływających korzystnie na równowagę kwasowo zasadową ustroju, natomiast nie jest korzystne wy stępowanie kwasu szczawiowego tworzącego z wapniem nierozpuszczal Jak wiadomo, witamina C należy do składników pokarmowych bardzo wrażliwych na wysoką temperaturę, alkaliczne środowisko, działanie askorbinaz (enzymów rozkładających witaminę C), metali (np. miedzi), poza tym dużo jej ginie w trakcie przygotowywania posiłków i przecho wywania produktów. Zapotrzebowanie na witaminę A i E jest zgodne z ogólnie przyjętymi normami, natomiast zapotrzebowanie na witaminę D określono znacznie wyżej niż przewiduje norma RDA, ze względu na nasze warunki klimatyczne, które w przypadku nie pokrycia ustalonego zapotrzebowania są przyczyną występowania krzywicy u niemowląt i dzieci starszych. W Polsce dawka dzienna witaminy D dla dzieci w wieku 1—3 lat wynosi ok. 500—800 j.m. w okresie późnej jesieni, zimy i wczesnej wiosny.

29.01.2011. 18:06

Zapotrzebowanie na tłuszcz

Tłuszcz w diecie małego dziecka powinien stanowić nie mniej niż 25% i nie więcej niż 35% dziennej ilości kalorii. Rola tłuszczu sprowadza się nie tylko do jego udziału w procesach energetycznych i regulują cych, ale jest on również bardzo ważnym elementem strukturalnym oraz źródłem egzogennych, tj. nie wytwarzanych przez organizm człowieka — inaczej zewnątrzpochodnych nienasyconych kwasów tłuszczowych potrzebnych dla prawidłowego tempa wzrostu i właściwego prze biegu procesów metabolicznych ustroju. Nienasycone kwasy tłuszczowe powinny dostarczyć w diecie dziecka ok. 4% ogólnej puli kalorycznej. Nienasycone kwasy tłuszczowe zawarte są głównie w olejach roślinnych, które z tego względu powinny wchodzić w skład dziennej racji pokarmowej. Najbardziej wartościowymi z tego punktu widzenia są: olej sojowy, słonecznikowy i kukurydziany. Nie należy stosować w żywieniu dzieci w tym wieku tłuszczów utwardzonych, tj. margaryny, gdyż w czasie procesu utwardzania tłuszczu niezbędne kwasy nienasycone tracą swoje właściwości. Spożywanie kwasów tłuszczowych nienasyconych wymaga uwzględnienia pokrycia zapotrzebowania na witaminę E w ilości 0,6 mg na każdy gram kwasów tłuszczowych nienasyconych. Podstawowym tłuszczem w żywieniu dzieci powinno być masło, którego jednak nie należy używać do smażenia potraw. Część masła za stępuje się śmietaną lub śmietanką. Oprócz masła i olejów roślinnych, realizując zapotrzebowanie na tłuszcz, można stosować małe ilości słoniny i smalcu.

29.01.2011. 18:05

Dzienne normy spożycia składników pokarmowych

Jak wiemy, zapotrzebowanie na białko u dzieci wyrażone w gramach na ł kg wagi ciała jest większe w porównaniu z dorosłymi i waha się w granicach 3—2,6 g/kg w.c. pod warunkiem, że jego wartość biologiczna jest określona pełnym składem niezbędnych aminokwasów. Wysoką wartość biologiczną posiadają białka zawarte w produktach zwierzęcych, jak mleko, jaja, mięso. Wartość biologiczna białka roślinnego jest znacznie niższa, gdyż nie posiada ono pełnego zestawu amino kwasów egzogennych (tzn. tych, których organizm człowieka sam nie wytwarza) i nie może być w pełni wykorzystane do budowy tkanek. Aby białko roślinne mogło być również wykorzystane do celów plastycznych (budulcowych), należy je łączyć z białkiem zwierzęcym, które w diecie dziecka powinno stanowić ok. 60% dziennej ilości białka. Stopień wchłaniania i wykorzystania białka w ustroju dziecięcym zależy od wielu czynników: pokrycia zapotrzebowania kalorycznego; stosunku białka do tłuszczu i węglowodanów; zawartości witamin i składników mineralnych w diecie, a przedewszystkim od wartości biologicznej białka uwarunkowanej jego składem ami nokwasowym.

29.01.2011. 18:05

Jak żywimy dzieci w wieku poniemowlęcym

Drugi i trzeci rok życia nazwano okresem poniemowlęcym. Fizyczny rozwój dziecka mierzony przyrostem długości ciała i wagi ciała jest wolniejszy niż u niemowlęcia. W ciągu 2 lat okresu poniemowlęcego długość dziecka przyrasta o 8—10 cm, waga ok. 2—2,5 kg. Natomiast w drugim i trzecim roku życia obserwuje się dużą, nieomal codziennie bardziej skoordynowaną ruchliwość dziecka, a z nią wykształcającą się zdolność wykonywania ruchów celowych. Szybki rozwój mowy pozwala ocenić intensywny rozwój umysłowy dziecka. Wzrasta zdolność zapa miętywania bogatych, fascynujących doświadczeń, wynikających z po znawania otaczającego świata, który w tym wieku jest już dotykalny, a także ocenić można fizycznie jego smak. Potrzeba zaspokojenia cieka wości świata odsuwa na dalszy plan odczuwanie innych potrzeb, tj. między innymi zaspokojenia głodu. Łaknienie u wielu dzieci w tym wieku zmniejsza się. Można je poprawić wykorzystując charakterystycz ną dla wieku ciekawość poznawczą, podsuwając coraz to inne, inaczej przyrządzone potrawy, nawet zmieniające wygląd pod względem koloru. Ta zmiana łaknienia przeraża często rodziców, gdyż wiele dzieci, szczególnie w drugim roku życia, odmawia zjadania posiłków po spożyciu kilku kęsów, czy łyżeczki potrawy. Nie pomagają żadne perswazje, a pogarsza ten stan stosowanie wszelkiego rodzaju przemocy (krzyk, klapsy itp.). Jeżeli dziecko wykazuje przyrost wagi ciała i rośnie, nie ma powodów do niepokoju, choć należy porozumieć się z lekarzem. Roczne tempo przyrostu (wzrostu i wagi ciała) w okresie poniemowlęcym, jak już wspomniano wyżej, spada do ok. l/3 wartości osiąganych w wieku niemowlęcym. Proporcjonalnie do tego zmniejsza się zapotrzebowanie energetyczne, a także na składniki pokarmowe. W wieku niemowlęcym zapotrzebowanie na składniki pokarmowe (odżywcze) wylicza się ze spożycia mleka matki przez karmione piersią niemowlę, rozwijające się prawidłowo. U dzieci starszych określenie zapotrzebo wania na składniki pokarmowe i energię jest trudniejsze. Rozwój fizyczny dziecka w okresie poniemowlęcym może nieco inaczej przebiegać w indywidualnych przypadkach w zależności od uwarunkowań genetycznych, tzn. wykazywać pewne właściwości dziedziczne. Jednak długo letnie obserwacje i badania naukowe pozwoliły na określenie prawidłowości tego rozwoju. Jest on w tych granicach u zdrowego dziecka prawidłowy, jeżeli zapewni się dziecku odpowiednie pokrycie potrzeb żywieniowych. Z tych zależności, tzn. ilościowego i jakościowego spo życia składników pokarmowych zapewniających prawidłowy rozwój, wyliczono dzienne fizjologiczne normy spożycia odnoszące się zarówno do składników pokarmowych, jak i zawierających je produktów spożywczych, pokrywających dzienne zapotrzebowanie. Wyliczenia te są podstawą do określenia dziennych zaleceń spożycia białka, tłuszczów, węg lowodanów, soli mineralnych i witamin oraz zapotrzebowania na energię

29.01.2011. 18:04